Abdest
Abdest, Müslümanların, namaz gibi
belli ibadetleri yapabilmek için bir düzen içerisinde bazı organları yıkayıp
bazılarını mesh etme yoluyla yaptıkları arınma
ve temizliktir. Kur'ana göre her namazın yanında bedensel temizlenme amacıyla
belli organları yıkamak (gasil) ve mesh etmek (mesih مسح ) şeklinde anlatılır.
"Abdest" sözcüğü
Türkçeye Selçuklular zamanında Farsça'dan geçmiştir. Anlamı "su tutmak"tır. âb (su) ve dest (tutmak, kavramak) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
İran ve bazı diğer Müslüman ülkeler ile İngilizce konuşan ülkelerde abdest yerine
"vudu" kelimesi
kullanılır. Abdest kelimesinin Yunanca "bir nesneyi bir sıvıya
batırmak" anlamında, βάπτισμα (baptis) (vaftiz) sözcüğü ve "boyamak" anlamında βάπτειν (baptein)
sözcüğü ile benzerliği de dikkate değerdir.
Abdest Kur'an' da gasil veya gusül
(Arapça: غسل ) olarak
geçer. Bu sözcük, Arapça'da "bir sıvıyı bir nesne üzerinden akıtmak, koku
sürünmek" anlamlarına gelir. Bazı hadisçiler ve fıkıhçılar vudû (Arapça: وضوء ) kelimesini abdest
anlamında kullanmakta ve gusül kelimesini boy abdesti için kullanmaktadırlar.
Kur'an'da boy abdesti' için ıttıhar (Arapça: اطهار ) yani taharlanma
(temizlik) sözcüğü kullanılmaktadır.
"Ey iman edenler! Namaz
kılmaya kalktığınız zaman yıkayın; yüzlerinizi, dirseklerinize kadar
ellerinizi, başlarınızı meshedin, ve topuklara kadar ayaklarınızı. (dipnot)
Eğer cünüp oldunuz ise, boy abdesti alın. Hasta, yahut yolculuk halinde
bulunursanız, yahut biriniz tuvaletten gelirse, yahut da kadınlara
dokunmuşsanız ve bu hallerde su bulamamışsanız temiz toprakla teyemmüm edin de
yüzünüzü ve ellerinizi onunla meshedin." (Maide Suresi:6)
Abdestin Farzları
Sünni alimlere göre abdestin
farzları dörttür:
- Başın dörtte birini mesh etmek, yani ıslak elle
sıvazlamak.
- Kolları dirsekleriyle beraber yıkamak.
- Yüzü yıkamak.
- Ayakları (topuklarıyla beraber) yıkamak.
Şia alimlerden bazıları
"ayaklara mesh etmenin" abdestin farzlarından olduğuna, bazı alimler
meshin farz, yıkamanın sünnet olduğuna, diğer bir kısmı ise her iki uygulamadan
birisini yerine getirmenin yeterli olacağına inanmışlardır.
Abdestin Sünnetleri
- Niyet etmek
- Eûzü ve Besmele ile başlamak
- Evvela ellerini bileklerine kadar yıkamak
- Misvak kullanmak
- Bir âzâ kurumadan diğerini yıkamak
- Ağzına ve burnuna üç kere su vermek
- Kulağını mesh etmek
- Parmaklarını hilâllemek; yâni bir elin parmaklarını
diğer elin parmakları arasına geçirip çekmek
- Âzâları üçer kere yıkamak
- Başını kaplama meshetmek
- Abdesti tertip üzere almak; yâni abdest âzâlarını
sırasıyla yıkamak
- El ve ayaklarını yıkamakta parmak uçlarından
başlamak
- Abdest alırken okunacak birçok duâ olmakla beraber evlâ olan bütün âzâlarını yıkarken besmele çekip şehâdet getirmektir
Abdestin Mekruhları
- Sağ el ile sümkürmek
- Abdest âzâlarından birini üç defadan az veya fazla
yıkamak
- Suyu yüzüne çarpmak
- Güneşte ısınmış su ile abdest almak
- Suyu çok az kullanmak veya israf etmek
- Abdest alırken konuşmak
- Sünnetlerini terk etmek
Abdesti Bozan Durumlar
Nisa Suresi, 43 ayetine göre sekerat (şuuru yerinde olmamak:
delilik/cinnet, esriklik/sarhoşluk, bayılmak-baygınlık, uyku-uyumak...) durumu
ile boşaltım organlarından çıkış olması durumu namaza dolayısıyla da abdestin
varlığına engeldir. Maide Suresi 6. ayetine göre namaz için abdest ya da
teyemmüm şarttır.
- Boşaltım organlarından idrar, kan, meni, gaita
(dışkı), yel gibi katı, sıvı veya gaz çıkması,
- Uyumak, delirmek, bayılmak, sarhoş olmak gibi idrak
gücünün kaybedildiği durumlar,
- Kanama,
- Cinsî münasebet,
- Ağız dolusu kusmak,
- Teyemmüm almış birinin su bulması,
- Gaz kaçırmak.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder